Oakmont GamingPoradniki

XMP i EXPO RAM z prędkością, za którą zapłacono

RAM startuje z wolniejszą prędkością domyślną (JEDEC), a z prędkością z pudełka działa dopiero po włączeniu profilu XMP albo EXPO w BIOS-ie. XMP to standard profili Intela, EXPO to standard AMD dla DDR5, i oba są podkręceniem pamięci, na które zestaw był testowany. Ten poradnik pokazuje, jak sprawdzić prędkość, włączyć profil, uruchomić dwie kości w dual channel i sprawdzić stabilność.

/ 5 min czytania

Strona Komputer w OakmontGamer oznacza RAM poniżej jego znamionowej prędkości i pojedynczą kość, a Test stabilności mówi, kiedy winny jest profil. Zobacz, co robi aplikacja

Czym są XMP i EXPO

Każdy moduł pamięci ma zapisane standardowe ustawienia JEDEC, których komputer używa domyślnie. Szybsze zestawy mają też jeden albo kilka przetestowanych profili: wyższą prędkość, jej timingi i potrzebne napięcie. Intel nazywa je Extreme Memory Profiles (XMP), a XMP 3.0 to wersja dla DDR5. EXPO (Extended Profiles for Overclocking) od AMD to ten sam pomysł dla DDR5 na Ryzenach AM5.

Intel pisze, że pamięć z XMP najpierw startuje na domyślnych ustawieniach JEDEC, a profil działa dopiero po włączeniu go w BIOS-ie. Zestaw DDR5-6000 nie chodzi więc na 6000, dopóki się tego nie zrobi. Lista pamięci AMD pokazuje dla każdego zestawu, czy obsługuje EXPO albo jest zgodny z XMP, więc wiele zestawów XMP działa też na Ryzenach.

Dlaczego to ma znaczenie w grach

Gra, która czeka na CPU, czeka też na pamięć: każde chybienie w cache idzie do RAM. AMD pisze, że wysokie częstotliwości pamięci mogą dać wyższy i płynniejszy FPS. Różnicę widać najbardziej w grach ograniczonych przez CPU i w wartościach low, a nie w średniej: poradnik o 1% low FPS wyjaśnia, dlaczego to właśnie na nie trzeba patrzeć. W grze ograniczonej przez GPU w 4K zmienia się niewiele, a dźwigniami są tam upscaling i, w wolniejszych grach, generowanie klatek.

Krok 1: sprawdź prędkość w Menedżerze zadań

  1. Naciśnij Ctrl+Shift+Esc, otwórz Wydajność, potem Pamięć.
  2. Odczytaj Szybkość i porównaj ją z liczbą na naklejce albo pudełku zestawu, na przykład DDR4-3200 albo DDR5-6000.
  3. Odczytaj Używane gniazda. 1 z 2 albo 1 z 4 oznacza jedną kość.

Jeśli Szybkość jest dużo niższa niż na naklejce, profil jest wyłączony. Jeśli kości pochodzą z różnych zestawów, najwolniejsza ustala prędkość wszystkich i żaden profil nie przeskoczy tej granicy.

Krok 2: włącz XMP albo EXPO w BIOS-ie

  1. Zrestartuj komputer i wejdź do BIOS-u, zwykle klawiszem Del albo F2 przy starcie.
  2. Znajdź XMP albo EXPO, często w menu pamięci albo podkręcania. Niektóre płyty nazywają to DOCP.
  3. Wybierz profil 1, czyli znamionową prędkość zestawu. Zapisz i wyjdź, zwykle klawiszem F10.
  4. Po powrocie do Windows sprawdź jeszcze raz Szybkość w Menedżerze zadań.

Jeśli po zmianie komputer nie wstaje, instrukcja płyty głównej opisuje, jak zresetować ustawienia BIOS-u. Potem spróbuj niższego profilu.

Krok 3: dwie kości w dual channel

Procesory desktopowe mają dwa kanały pamięci. Przy jednej kości każdy dostęp idzie jednym z nich; specyfikacja Intela nazywa to trybem jednokanałowym. Dwie kości tej samej pojemności w odpowiednich gniazdach pracują w trybie dwukanałowym, który według Intela daje najlepszą wydajność w prawdziwych zastosowaniach. Jedna kość to połowa szczytowej przepustowości, bez względu na jej prędkość. EA wymaga dwóch kanałów pamięci w każdym poziomie wymagań Battlefield 6: przycięcia w Battlefield 6.

  • Lepsze są dwie takie same kości niż jedna duża: 2 x 16 GB, a nie 1 x 32 GB.
  • Włóż je w gniazda, które instrukcja płyty wskazuje dla dwóch kości. Gniazda obok siebie to często zły wybór.
  • Różne pojemności na DDR5 pracują częściowo w dwóch kanałach, a częściowo w jednym, co Intel nazywa trybem Flex.
  • Laptopy często mają pamięć przylutowaną, więc przed zakupem kości sprawdź specyfikację.

Krok 4: upewnij się, że jest stabilnie

XMP i EXPO to podkręcanie. Intel pisze, że zmiana częstotliwości albo napięcia poza jego specyfikacją może unieważnić gwarancję procesora i obniżyć stabilność; AMD pisze, że praca pamięci poza jego specyfikacją unieważnia gwarancję AMD, nawet gdy włącza się ją przez EXPO. Gra, która się wysypuje, komputer, który sam się restartuje, albo niebieski ekran po włączeniu profilu wskazują na profil.

Wtedy spróbuj niższego profilu albo prędkości o stopień niżej, zaktualizuj BIOS i przetestuj ponownie. Niestabilne podkręcenie pamięci objawia się crashami, które wyglądają na przypadkowe, więc wyklucz je, zanim zacznie się reinstalować sterowniki albo Windows.

Co OakmontGamer sprawdza w pamięci

Strona Komputer odczytuje każdą kość i jej numer katalogowy i wypisuje, co warto poprawić.

  • Prędkość pamięci: oznaczana, gdy DDR4 chodzi poniżej 3000 MT/s albo DDR5 poniżej 5200, a kości są przeznaczone do szybszej pracy. Na Ryzenie dodaje, że wydajność Ryzena rośnie z prędkością pamięci. Kroki w BIOS-ie są podane od razu.
  • Gdy wolniejsza kość trzyma resztę, podaje obie prędkości i mówi, że takie same kości byłyby szybsze; XMP by tu nie pomógł, więc go nie proponuje.
  • Kanały pamięci: jedna kość w desktopie jest oznaczana jako single channel z połową przepustowości. Laptopy są pomijane, bo ich pamięć może być przylutowana.
  • Test stabilności w sekcji Komputer, Diagnoza i pomiar przez pięć minut obciąża CPU, RAM i kartę graficzną, a każda część sprawdza własne wyniki. Błędy pamięci przy włączonym XMP są zgłaszane jako Pamięć niestabilna z XMP, z radą, żeby wybrać luźniejszy profil albo go wyłączyć.
  • Strona Crashe wiąże błędy sprzętowe pamięci zapisane przez Windows z XMP albo EXPO, gdy profil jest włączony.
Zakładka Sesje dla CS2: 1% low z dziewięciu sesji rośnie, a potem spada o 15% po zmianie sterownika GPU zaznaczonej na wykresie, nad listą sesji.
1% low jednej gry w dziewięciu sesjach, na danych demonstracyjnych

Nagraj sesję przed zmianą i po niej, na tej samej scenie, i porównaj je: jeśli 1% low ruszył się o więcej niż szum, profil się opłacił. Więcej o tym, co sprawdza strona Komputer, a o czytaniu pojedynczego przycięcia w poradniku o przycięciach w CS2.

Co sprawdza strona Komputer

Częste pytania

Czy włączyć XMP do grania?
Tak, w desktopie z zestawem przeznaczonym do szybszej pracy niż prędkość domyślna. Bez niego RAM chodzi na domyślnym JEDEC, a gry ograniczone przez CPU czują to najbardziej w 1% low.
Czy XMP albo EXPO jest bezpieczne?
To podkręcenie, na które zestaw był testowany. Intel i AMD piszą, że praca poza ich specyfikacją może unieważnić gwarancję i obniżyć stabilność, więc przetestuj komputer, a jeśli się wysypuje, zejdź na niższy profil.
Jak sprawdzić, czy XMP jest włączone?
Otwórz Menedżer zadań, Wydajność, Pamięć i odczytaj Szybkość. Jeśli zgadza się z prędkością na naklejce zestawu, profil działa; jeśli jest dużo niższa, jest wyłączony.
Czym różni się XMP od EXPO?
XMP to standard profili pamięci Intela dla DDR4 i DDR5, a EXPO to standard AMD dla DDR5 na Ryzenach AM5. Oba zapisują w module przetestowaną prędkość, timingi i napięcie, a wiele zestawów ma oba.
Czy jedna kość RAM szkodzi w grach?
Może. Jedna kość pracuje w single channel, z połową szczytowej przepustowości dwóch, i gry ograniczone przez CPU to czują. Rozwiązaniem są dwie takie same kości w gniazdach wskazanych w instrukcji płyty.
Dlaczego RAM pokazuje niższą prędkość niż na pudełku?
Bo XMP albo EXPO jest wyłączone i RAM chodzi na domyślnym JEDEC. Mieszane zestawy też chodzą z prędkością najwolniejszej kości.

Źródła

Techniczne informacje na tej stronie sprawdziliśmy na tych oficjalnych stronach.

  • 1% low FPS

    1% low to tempo najwolniejszego 1% klatek. U nas wzrósł z 48 do 91 FPS po zamrożeniu trzech zajętych zadań 7-Zip. Jak go mierzyć i podnieść.

  • Rust się tnie

    Rust przycina w równym rytmie mimo wysokiego FPS? To garbage collector: gc.buffer 2048 przy 16 GB RAM-u, 4096 przy 32 GB. Do tego pamięć, SSD i ustawienia.

  • CS2 się tnie

    CS2 przycina mimo 300 FPS? Pięć przyczyn do sprawdzenia po kolei. Na naszym PC testowym zamrożenie trzech zadań 7-Zip podniosło CS2 z 96 do 151 FPS.

Wszystkie poradniki

Cena

11,99 EUR, płatne raz.

  • Jednorazowy zakup, bez abonamentu
  • Kupujesz tutaj, z kontem Oakmont
  • Każda zmiana cofana, gdy gra się zamyka

Czego potrzebuje

  • Windows 10 (wersja 2004 lub nowsza) albo Windows 11, 64-bit
  • Uprawnień administratora, o które prosi przy starcie
  • 100 MB miejsca na dysku

Wszystko, co robi OakmontGamer